Nhằm bảo vệ nhà nước, bảo vệ chế độ cũng như bảo vệ sự bình yên cho người dân, đất nước, tội danh hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân bị xử lý rất nghiêm minh. Hình phạt nặng nhất có thể là chung thân, tử hình, để bất kỳ đối tượng nào manh nha có ý định thực hiện hành vi này biết rõ hậu quả như thế nào, mức hình phạt ra sao.
Cùng Luật Dương Gia tìm hiểu chi tiết về cấu thành tội phạm, mức hình phạt và các vấn đề có liên quan tới tội danh này.
1. Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân là gì?
Chính quyền nhân dân là sự thống nhất về chính trị của nhân dân, bao gồm công nhân, nông dân và trí thức yêu nước, được Đảng Cộng sản đại diện tiên phong cho giai cấp lãnh đạo.
Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân được hiểu là hành vi tham gia vào việc thành lập tổ chức hoặc tham gia các tổ chức với mục đích lật đổ chính quyền nhân dân.
Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân là hành vi thành lập hoặc tham gia tổ chức nhằm lật đổ chính quyền nhân dân là tội phạm được quy định chi tiết trong Bộ luật hình sự. Tội này thuộc nhóm tội xâm phạm an ninh quốc gia và được Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 quy định tại Điều 109 như sau:
“Điều 109. Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân
Người nào hoạt động thành lập hoặc tham gia tổ chức nhằm lật đổ chính quyền nhân dân, thì bị phạt như sau:
1. Người tổ chức, người xúi giục, người hoạt động đắc lực hoặc gây hậu quả nghiêm trọng, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình;
2. Người đồng phạm khác, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 12 năm;
3. Người chuẩn bị phạm tội này, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm”.
2. Cấu thành Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền
* Về mặt khách quan của tội phạm
– Về hành vi: Thành lập hoặc tham gia tổ chức nhằm lật đổ chính quyền nhân dân.
– Về mặt hậu quả: Lật đổ hoặc đe dọa lật đổ chính quyền nhân dân.
* Về mặt chủ quan của tội phạm
– Về lỗi: Người phạm tội thực hiện hành vi dõ lỗi có ý trực tiếp.
Theo đó, theo quy định tại Bộ luật hình sự 2015 thì cố ý phạm tội trực tiếp là hành vi của người phạm tội, mà khi đó người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi đó và mong muốn hậu quả xảy ra.
– Mục đích: Nhằm lật đổ hoặc đe dọa lật đổ chính quyền nhân dân.
* Mặt khách thể của tội phạm
Tội phạm xâm phạm đến mối quan hệ liên quan đến an ninh quốc gia được pháp luật hình sự bảo vệ như là: Sự tồn tại, phát triển vững mạnh của chính quyền nhân dân.
* Về mặt chủ thể của tội phạm
Người có năng lực chịu trách nhiệm hình sự đầy đủ
3. Mức hình phạt đối với Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền
Căn cứ Điều 109 Bộ luật Hình sự Việt Nam năm 2015, quy định 3 khung hình phạt về Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền như sau:
Khung 1: phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình: áp dụng đối với người phạm tội là Người tổ chức, người xúi giục, người hoạt động đắc lực hoặc gây hậu quả nghiêm trọng.
Khung 2: phạt tù từ 05 năm đến 12 năm: áp dụng đối với người phạm tội là Người đồng phạm khác.
Khung 3: phạt tù từ 01 năm đến 05 năm: áp dụng đối với người chuẩn bị phạm tội này.
4. Vụ án thực tế
Vụ án 1
Vào sáng ngày 16/3/2022, Tòa án nhân dân tỉnh An Giang đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm đối với bị cáo Lê Thị Kim Phi về tội “Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân,” theo quy định tại khoản 2 Điều 109 Bộ luật hình sự.
Quá trình điều tra xác định rằng từ khoảng tháng 9/2020 đến khi bị bắt, Lê Thị Kim Phi đã sử dụng tài khoản Facebook “Phi Kim” để kết bạn với một số tài khoản Facebook là thành viên của tổ chức phản động “Chính phủ quốc gia Việt Nam lâm thời,” do Đào Minh Quân cầm đầu. Bị cáo thường xuyên theo dõi, bình luận, thích, và chia sẻ các nội dung tuyên truyền chống Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, và bôi nhọ lãnh tụ Hồ Chí Minh. Bị cáo còn tham gia “Trưng cầu dân ý” bầu Đào Minh Quân làm Tổng thống Đệ tam Việt Nam Cộng Hòa.
Tại phiên tòa, Lê Thị Kim Phi thừa nhận toàn bộ hành vi phạm tội, chỉ vì nghe lời hứa của các tổ chức phản động mà bị cáo sẽ được hưởng những lợi ích vật chất nên đã tham gia. Sau khi xem xét toàn bộ chứng cứ tại phiên tòa, Hội đồng xét xử đã quyết định xử phạt Lê Thị Kim Phi 06 năm tù, về tội “Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân” theo quy định tại khoản 2 Điều 109 Bộ luật hình sự.
Bản án này được xem là một cảnh tỉnh, cảnh báo đối với những người có ý định tham gia vào các tổ chức phản động nhằm mục đích lật đổ chính quyền nhân dân, đồng thời làm rõ hậu quả nghiêm trọng của những hoạt động này đối với an ninh quốc gia và sự tồn tại phát triển vững mạnh của chính quyền nhân dân.
Vụ án 2
Bản án số 129/2018/HSPT đã được tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng xét xử vào ngày 18/4/2018. Trong vụ án này, các bị cáo gồm Nguyễn Văn Ng, Nguyễn Văn T và Huỳnh Hữu Đ đã tự nguyện làm hồ sơ xin gia nhập tổ chức phản động lưu vong “Chính phủ quốc gia Việt Nam lâm thời,” do đối tượng Trần Minh Quân tự xưng là Thủ tướng, với mục đích chống phá và lật đổ Đảng Cộng sản Việt Nam cũng như Nhà nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
Các bị cáo đã tích cực tham gia các hoạt động tuyên truyền, chống phá bằng cách in cờ ba que của chế độ Việt Nam Cộng hòa và rải truyền đơn kêu gọi để tập hợp thêm nhiều người gia nhập tổ chức. Những hành vi này được xác định là phù hợp với mặt khách quan của tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân. Chủ thể là các bị cáo đã trên 16 tuổi, có đủ năng lực trách nhiệm hình sự, biết rõ mục đích lật đổ chính quyền nhân dân của tổ chức phản động “Chính phủ quốc gia Việt Nam lâm thời” nhưng vẫn tự nguyện gia nhập và hoạt động tích cực.
Cuối cùng, Tòa án Nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng đã tuyên bị cáo Huỳnh Hữu Đ 13 năm tù, Nguyễn Văn Ng và Nguyễn Văn T cùng 12 năm tù về tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân.
Trên đây là bài viết của Luật Dương Gia về “Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền”. Trong trường hợp còn đang thắc mắc hoặc cần sử dụng dịch vụ, hãy liên hệ ngay với Luật Dương Gia để được tư vấn nhanh chóng và chính xác nhất.
