Hôn nhân là nền tảng quan trọng của gia đình, nơi mang lại sự ổn định và yêu thương cho con cái. Tuy nhiên, không phải cuộc hôn nhân nào cũng có thể duy trì bền vững, và khi mâu thuẫn giữa vợ chồng trở nên căng thẳng, ly hôn có thể là một lựa chọn khó tránh khỏi. Đặc biệt, đối với gia đình có con nhỏ, quyết định này càng trở nên khó khăn hơn, bởi nó không chỉ ảnh hưởng đến hai vợ chồng mà còn tác động sâu sắc đến tâm lý và sự phát triển của trẻ. Vậy câu hỏi đặt ra là ý kiến của con được ghi nhận thế nào khi bố mẹ ly hôn? Qua bài viết dưới đây, Luật Dương Gia sẽ làm rõ hơn vấn đề này.
1. Ly hôn là gì?
Ly hôn được hiểu như là sự kết thúc một mối quan hệ vợ chồng giữa người đàn ông và người phụ nữ, theo đó cũng chấm dứt các mối quan hệ như nhân thân và tài sản. Việc ly hôn dựa trên quyết định hoặc bản án của Tòa án. Trường hợp vợ, chồng thuận tình ly hôn thì Tòa án sẽ tuyên bố ly hôn bằng một Quyết định, ngược lại, trường hợp có xảy ra tranh chấp Tòa án sẽ tuyên bố ly hôn bằng một Bản án ly hôn.
Theo quy định tại Khoản 14 Điều 3 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014:
“ Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án”
Điều 51 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về “Quyền yêu cầu giải quyết ly hôn”:
“1. Vợ, chồng hoặc cả hai người có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn.
Cha, mẹ, người thân thích khác có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn khi một bên vợ, chồng do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình, đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do chồng, vợ của họ gây ra làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của họ.
Chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong trường hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi”.
Vậy, Tòa án là cơ quan duy nhất có thẩm quyền tuyên bố chấm dứt quan hệ vợ chồng. “Ly hôn” theo quy định của Luật hôn nhân gia đình là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng bằng một bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án.
2. Những độ tuổi của con cần được xem xét khi cha mẹ ly hôn
2.1. Con dưới 36 tháng tuổi
Trong giai đoạn con vừa chào đời, người mẹ có những khả năng và điều kiện thuận lợi hơn người cha để nuôi dưỡng và chăm sóc con, bởi sự gắn bó tình cảm tự nhiên và khả năng cung cấp sữa mẹ. Mẹ đóng vai trò quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu về thể chất, tâm lý và tình cảm của con, giúp con cảm thấy an toàn và phát triển toàn diện tuy nhiên, việc nhận được sự chăm sóc, yêu thương, hỗ trợ của người cha ở thời điểm này là điều rất quan trọng và cần thiết
Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình quy định như sau:
“…
- Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.”
Bên cạnh đó, quyền nuôi con có thể được giao cho cha để bảo đảm lợi ích tốt nhất cho con. Nếu cha có khả năng chứng minh rằng mình có thể cung cấp một môi trường tốt hơn cho con, hoặc mẹ không đủ điều kiện nuôi dưỡng, Tòa án vẫn có thể xem xét giao quyền nuôi con cho cha.
2.2. Con từ đủ 03 tuổi đến dưới 07 tuổi
Theo khoản 2, Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình quy định như sau:
“ 2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con;
…”
Đối với con trong độ tuổi này, Tòa án sẽ xem xét toàn diện quyền lợi của con, bao gồm khả năng nuôi dưỡng, môi trường học tập, sự ổn định tâm lý và mối quan hệ với cha mẹ. Quyết định của Tòa án phải đảm bảo sự phát triển toàn diện của con về cả thể chất, tinh thần và cảm xúc.
Tuy nhiên, nếu con có sự gắn bó mạnh mẽ với một trong hai bên và có thể bị tổn thương nếu phải thay đổi môi trường, Tòa án có thể ưu tiên người đó. Ví dụ, nếu mẹ là người chăm sóc chính trong suốt thời gian qua và con có sự gắn bó lớn với mẹ, quyền nuôi con có thể được giao cho mẹ.
2.3. Con từ đủ 07 tuổi trở lên
Theo khoản 2, Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình quy định như sau:
“ 2. …; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.
…”
Ở độ tuổi này, con bắt đầu phát triển mạnh mẽ về trí tuệ và cảm xúc, có khả năng thể hiện ý kiến và mong muốn của mình. Do đó, khi quyết định quyền nuôi con, Tòa án có thể tham khảo nguyện vọng của con, nhất là khi con từ 7 tuổi trở lên. Tuy nhiên, Tòa án sẽ không chỉ dựa vào ý kiến của con mà còn phải cân nhắc các yếu tố khác như khả năng tài chính, điều kiện sống và sự ổn định tâm lý của cha mẹ.
Nếu nguyện vọng của con là sống với một bên cha mẹ và điều này không gây ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của con, Tòa án có thể xem xét và tôn trọng ý kiến của con. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng vẫn sẽ phụ thuộc vào khả năng nuôi dưỡng và các yếu tố vật chất, tinh thần của mỗi bên cha mẹ để đảm bảo lợi ích lâu dài của con.
Như vậy, con từ 07 tuổi trở lên, Tòa án có thể tham khảo nguyện vọng của con để đưa ra phán quyết phù hợp.
3. Khi bố mẹ ly hôn, ý kiến của con được ghi nhận thế nào?
Trong thực tế, việc lấy ý kiến trẻ cần sự cẩn trọng và kỹ năng vì nếu không khéo léo, trẻ có thể bị tổn thương tâm lý, thậm chí hoảng sợ, cảm thấy tội lỗi khi phải “chọn” giữa cha và mẹ.
Mặc dù pháp luật yêu cầu phải xem xét nguyện vọng của trẻ từ 7 tuổi trở lên, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc Tòa án buộc phải quyết định theo đúng mong muốn của trẻ. Vì trẻ nhỏ đôi khi dễ bị ảnh hưởng cảm xúc, dụ dỗ, hứa hẹn vật chất, hoặc do quen sống với một bên nên chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích lâu dài. Do đó, Tòa án sẽ xem xét tổng thể, trong đó có ý kiến của trẻ, để đưa ra quyết định phù hợp nhất
4. Trước và sau ly hôn cần chuẩn bị những gì?
4.1. Trước khi ly hôn
– Hãy chắc chắn rằng bạn thật sự muốn ly hôn: Bạn chỉ nên xem xét vấn đề ly hôn khi thực sự kiệt sức với tất cả mọi cố gắng giải quyết vấn đề xảy ra trước đó. Đảm bảo rằng bạn đã giải quyết những vấn đề đó bằng tất cả tình yêu đối với bạn đời của mình, với tất cả sự bao dung, và đã suy nghĩ thấu đáo về nó. Nhưng nếu kết quả vẫn không được như ý muốn, đừng buồn vì bạn đã cố gắng hết sức để níu kéo mối quan hệ này.
– Hãy đặt mình vào hoàn cảnh của con cái: Vai trò của bậc cha mẹ trong suy nghĩ của con cái rất quan trọng, đôi khi còn ảnh hưởng tới nguyện vọng, nghề nghiệp tương lai và hành xử của con cái sau này. Tốt nhất cả hai cùng tìm ra giải pháp tốt nhất cho trẻ trong thời gian này để giải thích về việc ly hôn của cả hai. Vì con của bạn sẽ phải đối mặt với một khoảng thời gian khó khăn, hãy đảm bảo với con rằng cha mẹ vẫn sẽ ở đây chăm sóc và yêu thương chúng cho dù cả hai đã ly dị.
– Trang bị kiến thức pháp luật: Bạn cần nắm được các quy định cơ bản về quyền ly hôn, chia tài sản, quyền nuôi con… Bạn cần phải thu thập cho mình những chứng cứ cần thiết để phòng trường hợp đối phương không hợp tác và bảo vệ cho bản thân cũng như tương lai của chính mình.
4.2. Sau khi ly hôn
Sau khi ly hôn, bạn cần phải thực hiện nghiêm chỉnh các quyết định, bản án của Tòa án đưa ra. Đồng thời, tuân thủ các yêu cầu của Tòa án phán quyết về quyền nuôi con, người có quyền trực tiếp nuôi con không được hạn chế, cản trở đối phương đến thăm con…
Thấy rằng, trong bối cảnh ngày càng nhiều vụ ly hôn có tranh chấp về quyền nuôi con, việc xem xét nghiêm túc ý kiến của trẻ em không chỉ là quy định của pháp luật mà còn là yêu cầu mang tính nhân văn sâu sắc. Việc lắng nghe nguyện vọng của trẻ, đánh giá đầy đủ các yếu tố liên quan đến điều kiện nuôi dưỡng, môi trường sống, cũng như trách nhiệm và đạo đức của cha mẹ là những bước cần thiết để đảm bảo rằng mọi quyết định của Tòa án đều hướng đến lợi ích tốt nhất cho trẻ.
Trên đây là những thông tin về việc ghi nhận ý kiến của con khi bố mẹ ly hôn. Trường hợp cần tư vấn cụ thể hơn về nội dung này hoặc các vấn đề pháp lý có liên quan, vui lòng liên hệ Luật Dương gia theo thông tin bên dưới để được hỗ trợ nhanh chóng
CÔNG TY LUẬT TNHH DƯƠNG GIA
Chi nhánh Đà Nẵng: 141 Diệp Minh Châu, phường Hòa Xuân, thành phố Đà Nẵng
Chi nhánh Miền Trung: 67 Trần Xuân Lê, phường Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng
Điện thoại: 0931548999; 02367300899
