Giao thông đường thủy là một trong những loại hình vận tải quan trọng, đặc biệt ở các quốc gia có hệ thống sông ngòi, kênh rạch nhiều và đa dạng như Việt Nam. Trong quá trình phát triển kinh tế – xã hội, giao thông thủy không chỉ đóng vai trò huyết mạch trong vận chuyển hàng hóa, hành khách mà còn giữ vai trò bảo đảm an ninh, quốc phòng và hỗ trợ kết nối vùng sâu, vùng xa.
Tuy nhiên, tình trạng vi phạm quy định pháp luật về an toàn giao thông đường thủy diễn ra khá phổ biến và ngày càng gia tăng với nhiều biểu hiện tinh vi, nguy hiểm hơn. Một trong những hành vi vi phạm nghiêm trọng nhất là hành vi cản trở giao thông đường thủy, trực tiếp gây mất an toàn, dẫn đến các vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng, thiệt hại lớn về người và tài sản. Bộ luật Hình sự đã quy định một tội danh cụ thể: Tội cản trở giao thông đường thủy tại Điều 273. Bài viết dưới đây sẽ phân tích cụ thể quy định pháp luật và làm rõ Tội cản trở giao thông đường thủy.
Căn cứ pháp lý:
Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi bổ sung 2017
1. Khái niệm Tội cản trở giao thông đường thủy
Giao thông đường thủy là một hình thức vận tải sử dụng các tuyến đường trên sông, kênh rạch, hồ, và biển để di chuyển người và hàng hóa. Đây là một trong những phương thức giao thông quan trọng, đặc biệt là ở những khu vực có nhiều sông ngòi, kênh rạch, hoặc ven biển.
Cản trở giao thông đường biển là hành vi trái pháp luật của cá nhân hoặc tổ chức xâm phạm đến hoạt động bình thường, an toàn của tàu, thuyền trên các tuyến hàng hải hoặc vùng biển, gây ảnh hưởng hoặc đe dọa gây ảnh hưởng đến an toàn hàng hải, tính mạng, tài sản của người khác, trật tự công cộng và an ninh quốc gia.
2. Cấu thành tội phạm
– Chủ thể
Chủ thể của tội phạm phải là người từ đủ 16 tuổi trở lên và có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự.
Độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự quy định tại Điều 12 Bộ luật Hình sự. Người từ đủ 16 tuổi sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự đối với mọi loại tội. Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một số điều 265, 266, 286, 287, 289, 290, 299, 303 và 304 thuộc Chương XXI Bộ luật hình sự. Như vậy chủ thể của tội cản trở giao thông đường thủy phải là người từ đủ 16 tuổi trở lên.
– Mặt chủ quan
Người thực hiện hành vi cản trở giao thông đường Thủy có thể phạm tội với lỗi vô ý, bao gồm vô ý vì quá tự tin hoặc vô ý vì cẩu thả.
+ Vô ý vì quá tự tin là trường hợp người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình có thể gây hậu quả nguy hiểm cho xã hội, tuy nhiên họ chủ quan tin rằng hậu quả đó sẽ không xảy ra, hoặc nếu xảy ra thì vẫn có thể kiểm soát, ngăn ngừa được.
+ Vô ý vì cẩu thả là trường hợp người phạm tội không lường trước được hậu quả nguy hiểm do hành vi của mình gây ra, mặc dù họ có nghĩa vụ và hoàn toàn có khả năng nhận thức được hậu quả đó nếu thận trọng hơn.
– Mặt khách quan
Cản trở giao thông đường thủy là hành vi gây ra những khó khăn, trở ngại làm ảnh hưởng đến quá trình lưu thông bình thường, an toàn trên các tuyến đường thủy nội địa. Đây là hành vi nguy hiểm cho xã hội, có thể trực tiếp hoặc gián tiếp đe dọa đến tính mạng, sức khỏe, tài sản của người tham gia giao thông đường thủy, cũng như gây thiệt hại cho cơ sở hạ tầng và làm gián đoạn hoạt động kinh tế, vận tải thủy. Hành vi cản trở cụ thể được liệt kê cụ thể tại Khoản 1 Điều 273 Bộ luật Hình sự gồm những hành vi sau đây:
Người nào khoan, đào trái phép làm hư hại kết cấu của công trình giao thông đường thủy.
Tạo ra chướng ngại vật trên luồng mà không đặt và duy trì báo hiệu – điều này khiến người điều khiển phương tiện không phát hiện được nguy hiểm để tránh.
Di chuyển làm giảm hiệu lực hoặc tác dụng của báo hiệu – có thể dẫn đến nhầm lẫn, sai lệch thông tin hướng dẫn điều khiển phương tiện
Tháo dỡ báo hiệu hoặc phá hoại công trình giao thông đường thủy – xâm phạm trực tiếp đến cơ sở vật chất kỹ thuật bảo đảm an toàn giao thông
Lấn chiếm luồng hoặc hành lang bảo vệ luồng – làm thu hẹp dòng chảy, ảnh hưởng đến việc điều hướng và tránh va chạm giữa các phương tiện
Hậu quả: Hậu quả là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm này. Nếu hành vi cản trở giao thông đường thuỷ mà chưa gây ra thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoẻ, tài sản của người khác thì chưa cấu thành tội phạm, trừ trường hợp quy định tại khoản 4 của điều luật.
– Khách thể:
Hành vi nêu trên xâm phạm đến trật tự an toàn giao thông đường thủy. Đối tượng tác động của tội phạm này là công trình giao thông đường thuỷ.
3. Quy định về khung hình phạt
Căn cứ theo Điều 273 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi bổ sung 2017 Tội cản trở giao thông đường thủy
1 Người nào khoan, đào trái phép làm hư hại kết cấu của công trình giao thông đường thủy; tạo ra chướng ngại vật gây cản trở giao thông đường thủy mà không đặt và duy trì báo hiệu; di chuyển làm giảm hiệu lực, tác dụng của báo hiệu; tháo dỡ báo hiệu hoặc phá hoại công trình giao thông đường thủy; lấn chiếm luồng hoặc hành lang bảo vệ luồng giao thông đường thủy hoặc hành vi khác cản trở giao thông đường thủy gây thiệt hại cho người khác thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:
a) Làm chết người;
b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;
c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%;
d) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.
2 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm:
a) Làm chết 02 người;
b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% đến 200%;
c) Gây thiệt hại về tài sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng.
3 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:
a) Làm chết 03 người trở lên;
b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 201% trở lên;
c) Gây thiệt hại về tài sản 1.500.000.000 đồng trở lên.
4 Cản trở giao thông đường thủy trong trường hợp có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả quy định tại một trong các điểm a, b và c khoản 3 Điều này nếu không được ngăn chặn kịp thời, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm.
Từ quy định tại Điều 273 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017, có thể thấy rằng pháp luật hình sự Việt Nam đã thiết lập một hệ thống chế tài rõ ràng, phân tầng theo mức độ hậu quả của hành vi cản trở giao thông đường thủy. Tùy theo tính chất, mức độ nguy hiểm và hậu quả gây ra, người phạm tội có thể bị xử phạt hành chính, cải tạo không giam giữ, hoặc chịu các mức án tù từ 3 tháng đến 15 năm.
Đặc biệt, ngay cả trong trường hợp hành vi chưa gây ra hậu quả nhưng có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả nghiêm trọng nếu không bị ngăn chặn, người vi phạm vẫn có thể bị xử lý hình sự. Điều này thể hiện thái độ nghiêm khắc của pháp luật nhằm bảo vệ trật tự, an toàn giao thông đường thủy và tính mạng, tài sản của công dân, đồng thời là lời cảnh báo đối với các hành vi coi thường pháp luật, đe dọa đến an toàn giao thông công cộng.
4. Tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự
Khi xét xử Tội cản trở giao thông đường thủy quy định một số tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự nhằm đảm bảo tính răn đe và nghiêm minh. Các tình tiết này được quy định tại Điều 52 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017) và áp dụng cụ thể cho tội này như sau:
– Phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp: Hành vi được thực hiện bởi một nhóm người có sự phân công, phối hợp chặt chẽ nhằm thực hiện các hành vi cản trở giao thông đường thủy với tính chất chuyên nghiệp cao và quy mô lớn.
– Tái phạm nguy hiểm: Người phạm tội đã từng bị kết án về Tội cản trở giao thông đường thủy và chưa được xóa án tích mà tiếp tục vi phạm.
– Lợi dụng chức vụ, quyền hạn: Người phạm tội sử dụng vị trí, quyền hạn của mình để thực hiện hoặc che giấu hành vi phạm tội.
– Lôi kéo người dưới 18 tuổi cùng tham gia.
Tùy vào từng trường hợp cụ thể, các tình tiết này có thể chuyển khung hình phạt sang mức cao hơn hoặc làm căn cứ để không cho hưởng án treo, giảm nhẹ hình phạt.
Tội cản trở giao thông đường thủy là một tội phạm nguy hiểm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự xã hội, an toàn giao thông và tính mạng con người. Trong bối cảnh các tuyến vận tải thủy ngày càng phát triển, đòi hỏi pháp luật không chỉ xử lý nghiêm hành vi phạm tội, mà còn phải nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong nhân dân. Việc hiểu rõ cấu thành tội phạm, nhận diện các tình tiết tăng nặng và áp dụng đúng quy định hình sự sẽ góp phần vào việc bảo đảm an toàn giao thông thủy, phát triển bền vững kinh tế – xã hội gắn liền với trách nhiệm và kỷ cương pháp luật.
Trên đây là nội dung bài viết của Luật Dương Gia về “Tội cản trở giao thông đường thủy” Nếu có bất kì vấn đề khó khăn hay vướng mắc liên quan, vui lòng liên hệ với chúng tôi để được tư vấn và hỗ trợ sớm nhất.
CÔNG TY LUẬT TNHH DƯƠNG GIA
Chi nhánh Đà Nẵng: 141 Diệp Minh Châu, phường Hòa Xuân, thành phố Đà Nẵng
Chi nhánh Miền Trung: 67 Trần Xuân Lê, phường Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng
Điện thoại: 0931548999; 02367300899
